|
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Zeugma Kazı Başkanı Doç. Dr. Kutalmış Görkay, Zeugma’da 2007 yılı kazı çalışmalarının 15 Temmuz’da başlayacağını söyledi. Görkay, kazı çalışmaları için hazırlık çalışmalarının devam ettiğini, 20 Ekim’de sona erecek olan kazıları, dördü yabancı olmak üzere toplam 60 kişilik bir ekiple gerçekleştireceklerini ifade etti.
Zeugma’da 2006 yılı kazı çalışmalarının 1 Ağustos’ta başlayıp 20 Ekim’de son erdiğini hatırlatan Doç. Dr. Görkay, "Önceki yıllarda gün ışığına çıkartılan Dianysos ve Danea villalarının bitişiğindeki üçüncü villayı bütün eklentileriyle ortaya çıkartmak için kazı yaptık ve bu kazı çalışmalarımız zemin etüdüyle sona erdi" dedi. Kazı çalışmalarının bu yıl da aynı bölgede devam edeceğini ifade eden Görkay, "Bu yıl da Dianysos ve Danea villalarında arkeolojik restorasyon çalışmalarının yanı sıra Agora’da da kazı çalışmaları yapılacak. Kazı çalışmaları sonucunda elde edilecek olan bazı eserleri de Gaziantep Arkeoloji Müzesi’ne kazandıracağız. Tabii ki bizim esas amacımız, buradaki zenginlikleri yerinde koruyabilmek" diye konuştu.
BÖLGE ARKEOPAK HALİNE GETİRİLECEK
Doç. Dr. Görkay, Zeugma Antik Kenti’ndeki kazı, restorasyon ve çevre düzenleme çalışmaları ile bu bölgeyi "arkeopark" haline getirmeyi hedeflediklerine dikkati çekti. Kültür ve Turizm Bakanlığının emriyle 2005 yılında başlayan kazı çalışmalarının uzun süreli olacağını belirten Doç. Dr. Görkay, şunları anlattı: "Kazılarda şu ana kadar ortaya çıkartılan eserlerin oranı sadece yüzde 10’lar civarında. Hâlâ eserlerin yüzde 90’ı toprak altında bulunuyor. Hedefimiz, özellikle antik kentte gün yüzüne çıkmış olan eserlerin tahrip olmasını önleyebilmek. Zeugma Antik Kenti hem bölge hem de Türkiye için çok önemli bir kültür mirası. Bu arada, gün ışığına çıkan eserleri koruyabilmek amacıyla, bu yıl özellikle kazı ve restorasyon yapılacak olan villaların üzerine çatı yapmak için bir proje hazırladık. Zeugma’dan çıkartılan zenginlikleri gün yüzüne çıkarttıktan sonra korumak gerçekten zor oluyor. Amacımız eserleri ortaya çıkartmadan önce, koruma tedbirleri alabilmek."
MÖ 300’DEN BUGÜNE ZEUGMA ANTİK KENTİ
Zeugma Antik Kenti MÖ 300’de Büyük İskender tarafından "Selevkia Euphrates" adıyla kuruldu. Romalı Komutan Pompeius MÖ 64’de kendine yaptığı yardımlar karşılığında kenti 1. Antiachos’a verdi. Kommagene Krallığı’nın dört büyük şehrinden biri olan kent, MÖ 31’den itibaren tamamıyla Roma İmparatorluğu’na bağlandı ve "köprü", "geçit" anlamına gelen "Zeugma" adını aldı. Roma döneminde büyük bir zenginlik ve ihtişam yaşayan Zeugma, MS 256’da Sasani Kralı 1. Şapur tarafından ele geçirilerek yakıldı ve yıkıldı. Zeugma daha sonra depremden büyük zarar gördü.
İLK KAZI 1987’DE YAPILDI
Zeugma’da ilk kazı, bir kaçak kazı ihbarı üzerine Gaziantep Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü tarafından 1987’de yapıldı. Kazıda oda biçimli aile kaya mezarı, mezarın sahiplerine ait heykeller bulundu. Antik kentte ikinci kazı 1992’de yine bir kaçak kazı ihbarı üzerine Gaziantep Arkeoloji Müzesi Müdürü Rıfat Ergeç tarafından yaptırıldı. Bu kazıda taban mozaiği ve ilk villa gün ışığına çıkartıldı. Antik kentin önemli bir bölümünün GAP kapsamında inşa edilen Birecik Barajı’nın göl suları altında kalacak olması nedeniyle 1993’ten itibaren yerli ve yabancı bilim adamlarından oluşan çok sayıda ekip Zeugma Antik Kenti’nde kurtarma kazıları yürüttü.
Kurtarma kazılarında gün ışığına çıkarılan eserlerin en önemlileri olan mozaikler, Mark heykeli, duvar resimleri ve kil mühür baskı koleksiyonu halen Gaziantep Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor. Bakanlar Kurulu’nun 2005 yılında aldığı kararla, antik kentte yürütülecek çalışmalara başkanlık etme görevi Doç. Dr. Kutalmış Görkay’a verildi. | 
