novasyon, son yıllarda önemi fark edilen ve üzerinde çeşitli çalışmaların devam ettiği bir konu. Bu yazımda inovasyon hakkında belli başlı bazı noktalara değineceğim. Zira konu çok geniş kapsamlı ve üzerinde fazlaca çalışılarak, araştırarak yazmak ve / veya konuşmak gerekiyor. Aşağıda okuyacağız yazı inovasyona genel bir bakış açısı ile kaleme alınmıştır.

novasyon, Latince bir sözcük olan “innovatus” tan türemiştir. “Toplumsal, idari ve kültürel anlamda yeni yöntemlerin kullanılması” olarak tanımlanmaktadır. İnovasyon, Türkçe’ de “yenilik”, “yenileme” sözcükleri ile tanımlanıyor. Ancak inovasyonun anlamı tek bir sözcük ile ifade edilemeyecek kadar geniş. Bu nedenle de uzmanlar “inovasyon” un teknik bir terim olarak kabul edilmesini ve dilimizdeki yerini  almasını öneriyorlar; tıpkı “teknoloji” terimi gibi.

İnovasyon kavramı şunları anlatıyor :

• Bir süreç; yani yenilemek ve yenilenme
• Bir sonuç; yani yenilik

OECD, inovasyonu şöyle tanımlıyor : Süreç olarak bir fikri pazarlanabilir bir ürün veya hizmete, yeni veya geliştirilmiş bir imalat veya dağıtım yöntemine veya yeni bir toplumsal hizmet yönetimine dönüştürmektir.

İnovasyonun en önemli özelliği ise firmanın diğer faaliyetlerinden kopuk ve farklı bir çalışma olmayışıdır. İnovasyondan firmanın en alt kademesinde çalışandan en üst kademesinde çalışana kadar herkes sorumludur ve süreç içerisinde yer alır. Her bir departmanın kendi uzmanlık alanında ( ar-ge, pazarlama, insan kaynakları, teknik, satın alma, planlama-geliştirme, operasyon vb.) inovasyona katkısı olmak zorundadır. Çünkü bu bir süreçtir. Yenilemek ve yenilenme sürecidir. Sonuçta elde edilecek olan da yeniliktir. Bu sebeble, takım çalışması fazlasıyla önemlidir.

Takımlar çalışmaya başlamadan önce firma stratejisinden yola çıkarak inovasyon stratejisinin belirlenmesi gerekmektedir. Firma kültürünün inovasyonu desteklemesi ve bunu engelleyen her bir faktörü ortadan kaldırması şarttır. Çünkü insan, bilgi ve para gibi kaynakları yönetmek için çeşitli sistemler kurulacaktır; fiziksel ortam inovasyonun başarılı olması için hazırlanacaktır. Bunların yanı sıra, iyi organize olmak ( şirket genelinde ve takımlar bazında) ve bunun neticesinde sonuçları izlemek ve değerlendirmek gerekmektedir.

İnovasyonun genel anlamda yönetiminden öncelikle firma sahibi ya da firma sahibinin tam destek verdiği en üst düzey profesyonel yönetici sorumludur. Sonrasında ise takımlarındaki liderler kendi bölümlerinin inovasyonundan sorumludurlar. Her bir birimin yaptığı inovasyonun sonucu firma sahibi ya da en üst düzey profesyonel yönetici tarafından kontrol ve analiz edilir. Sonuçlar doğrultusunda başarılı olunan kısımlar ve başarısız olunan kısımlar görülür.

Başarısız olunan kısımlar için ise hoşgörü esastır. Çünkü inovasyon sürecinde hata yapmamak mümkün değildir. Önemli olan, bu hataların düzeltilmesi için ilgili takımın motivasyonun güçlendirilmesi ve hatalarını düzeltmeleri için kendilerine zaman verilmesidir.

Yani inovasyon, benim kanaatimce, fen bilimlerinde kullanılan bir nevi tümevarım gibidir. Örneğin; AR-GE departmanın yaptıkları sonucunda teknolojik inovasyon yapılıyorsa ve bu iki departmanın yaptığı inovasyon sonucunda pazarlama departmanı bu inovasyonları ürün ile ilgili olarak kullanıp pazarlama inovasyonu yapıyorsa firma, ticari bir başarı elde eder.

Firmaların inovasyon çağının takipçisi olmaları ve firmalarında inovasyon yapmaları farklı olmalarını ve adlarının sık sık dile getirlmesine neden olmaktadır. Yani, başarının yolu artık farklılaşmadan ve dolayısıyla yeniliklerden geçmektedir.

irişimciler için de inovasyon geçerlidir. Her girişim, bir yenilik getirmek için doğar. Ve rekabete devam edebilmeleri için de devamlı yenilenmek zorundadırlar.

İnovasyon artık hayatın her alanında şarttır. Artık ticari hayat, inovasyona bağlı olarak yükseliyor ve farklı ve iyi bir fikir bulan, bunu uygulayan ve sürekli yapanlar daima kazanacaktır.

Ünlü guru DON PEPPERS şöyle diyor : “İnovasyon, bir işte değer yaratan her şeydir.”

İnovasyon çeşitleri :

• Ürün inovasyonu
• Hizmet inovasyonu
• Süreç inovasyonu
• Organizasyonel inovasyon
• Pazarlama inovasyonu
• Teknolojik inovasyon
• Teknolojik olmayan inovasyon
• Toplumsal inovasyon

İnovasyonun mutlaka teknolojik olması gerekmez. Pazarlama inovasyonu ve organizasyonel inovasyon teknolojik olmayan inovasyondur. Ticari başarının yakalanabilmesi için inovasyon çeşitleri arasında etkileşimli bir çalışma şarttır. Örneğin; bir firma teknolojik inovasyon yapıyorsa ama bunun yanında pazarlama inovasyonu yapmıyorsa ürünü ile ilgili olarak ticari bir başarı yakalayamaz.

Firmaların inovasyonu başarılı bir şekilde yürütebilmeleri için öncelikle sürekli öğrenme sürecinde olmaları gerekmektedir. İkinci olarak da değişime ve gelişmeye açık, geniş bir bakış açısına sahip, farklı kültür ve anlayışları benimseyen yöneticilere ve çalışanlara gereksinim vardır. Bu sürecin hızlanması ve etkin olması için de,

·         Firma içerisinde deneyimler paylaşılmalıdır ve hem başarılar hem de başarısızlıklar tartışılmalıdır.

·         Farklı yaklaşımlara açık olunmalı ve bunlar geliştirilmelidir.

·         Geliştirilmiş araçlar ve teknikler herkes tarafından iyi derecede öğrenilmelidir.

·         İnovasyon yönetim performansı düzenli olarak kontrol edilmelidir ve bunların sonuçlarına göre iyileştirilmeler yapılmalıdır.

novasyon için bir takım becerilere sahip olmak gerekir :

·         Mühendislik

·         Tasarım

·         Pazarlama

Bu yetenekleri bir araya getirip inovasyon konusunda çalışmaların ciddiyetle yürütülmesi  gerekir. Aksi takdirde inovasyon çalışmaları başarısızlık ile sonuçlanır.

İnovasyon yapmak için de

1. Risk alabilmek
2. Yenilikçiliği desteklemek şarttır. Çünkü her yenilik bir risk taşır.

ünyada inovasyon çok önemli hale geldi. Çünkü rekabet çok büyük ve yapacak başka bir şey kalmadı. Şimdiye kadar nelerle rekabet edildi :

·         Fiyat : Rekabet edemiyoruz. Çünkü Çin her türlü pazara hakim oldu.

·         Kalite : Rekabet edemiyoruz. Çünkü standart hale geldi.

·         Teknoloji : Rekabet edemiyoruz. Çünkü artık tek başına teknoloji bir farklılık yaratmıyor.

Bundan sonra ise rekabette artık tek bir unsur önem kazandı : FARKLILIK YARATMAK.

Farklılık yaratan ve bunu tüketiciye değer kazandırmak ile sonlandıran firmalar kazanacaklar.

Yani FARKLILIK + DEĞER YARATMA = İNOVASYON denklemi var artık.

aşarılı bir inovasyon için ise iyi hazırlanmış ve uygulanmaya hazır bir stratejinin olması şarttır.

İnovasyon stratejisini geliştirmek için;

A.        Firmanın yazılı bir stratejisi olmalı :

1.   Çalışanların ihtiyaçlarını ve beklentilerini anlamak gereklidir.

2.   Pazarın tanınması gereklidir.

3.   Hissedarların beklentilerinin neler olduğu bilinmelidir.

4.   Pazarın, hissedarların ve çalışanların ihtiyaçları vizyon etrafında birleştirilmelidir.

5.   Bu vizyonun herkes tarafından benimsenmesi sağlanmalıdır.

6.   Firmanın hedefleri, misyonu ve stratejik planı hazırlanmalıdır.

İnovasyon stratejisi hazırlanırken pazarın ve müşterilerin talep ve ihtiyaçları göz önünde bulundurulmalıdır.

Stratejide inovasyonu tanımlarken

·         Yeni ürün

·         Hizmet

geliştirme ile sınırlamamak gerekir.

Stratejide ön plana çıkarılması gerekenler :

·         Yeni ve iyileştirilmiş süreçler

·         Yeni ve iyileştirilmiş yöntemler

Bunlar, aynı zamanda rekabet avantajı kazandırır.

İnovasyon stratejisi, farklılaşmayı tanımlamalıdır. Ve bunlar, stratejide açıkça anlatılmalıdır.

İnovasyon stratejisinin uygulanmasından firmanın tüm birimleri sorumludur. Bu nedenle, ilgili tüm birimler arasında sinerji yaratmayı hedefleyerek strateji tasarlanmalıdır.

B. İş planı hazırlanmalı ve kullanılmalı :

İş planı, o an bulunulan noktayı (işin ne olduğu ve çalışma ortamı), ulaşılmak istenen hedefi (kısa ve uzun vadeli) ve bu hedefe giden yolların tespitini (araçlar ve yöntemler) sağlar ve tanımlar.

İş planı ile ilgili unutulmaması gerekenler :

1. Şirketin rehberi konumundadır.
2. Bilgi akışı sağlar.
3. Gelişmelere bağlı olarak yılda en az bir kez güncellenmesinde fayda vardır.
4. İş planının asıl amacı, büyümek ve gelişmek için izlenmesi gereken yolları tespit etmektir.
5. İş planının o işin sahibi / sahipleri tarafından hazırlanması esastır.

C. Bilgi yönetilmeli :

Bir firmanın bilgi varlığı, firmanın pazar, ürün, teknoloji ve organizasyonuna ait bilgilerin tamamıdır.

Bilgi yönetimi, bir firmada bilginin yaratılmasını, yazılı hale getirilmesini, ilgili herkes ile paylaşılmasını ve inovasyon için kullanımını kapsar.

Bir firmada bilgi yönetiminin uygulanabilmesi için şunlar gereklidir :

1.      Hangi kademede görev yaparsa yapsın her bir çalışanın “bilgi” den aynı şeyi anlaması sağlanmalıdır.

2.      Firmaya ait mühim bilgilerin neler olduğunun belirlenmesi gerekmektedir.

3.      Belirlenen bilgilerin farklı farklı uygulamalarda kullanılması ve herkesle paylaşılması gerekmektedir.

4.      Yeni bilgilerin üretilmesinin ve paylaşılmasının teşvik edilmesi gerekmektedir.

Bilgi yönetimi, firmada yeni işbirlikleri geliştirmek amacı güderek çalışanların davranışlarını, iş yapış biçimlerini değiştirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda hedef, işin ihtiyaçlarına cevap verecek düzeyde fikirlerin, bilginin paylaşımıdır.

İnovasyon, her sektörde yapılabilir. Yeter ki ilgili sektörde faaliyette olan firma değer ve farklılık yaratma ve bunların sonucunda da pazarda rekabet üstünlüğü kazanma yolunda yenilik getirmek için öncelikle sektörünün haritasını çıkarsın, sonrasında ise stratejisini iyi belirlesin, her bir çalışanı bu yenilik için heyecan duysun ve çalışsın, ki inovasyonun temel öğesi insandır, başarılı ve başarısız olunan alanlar iyi tespit edilsin.

İnovasyon yeteneği firmaya tam anlamıyla yerleştirildiğinde, diğer firmalar sizi taklit etmekle zaman geçirirken siz yeni bir şeyi ticarileştirmek için çoktan çalışmaya başlamış olacaksınız.

Tolunay Şahin – Haziran 2007

Kaynaklar : Şirin Elçi, Ali Özgenç, Prof Dr. Alpay Er, Don Peppers

***********************************************************

İlk yayınlanma yeri : www.morfikirler.com

Başarı sürekli olarak “değer yaratabilmektir.”  Değer yaratmada sürekliliği sağlayabilmek ise hem “doğru işin yapılması” (Strateji), hem “işin doğru yapılması” (Toplam kalite yönetimi), hem de “sürekliliği sağlayacak yapılanma” (Kurumsallaşma) ile sağlanabiliyor.

Strateji, kelime anlamı itibarıyla Latince yol, çizgi kavramından ve yönetimin başı anlamına gelen “strategos” kökeninden gelmektedir.  Sonuç alıcı harekâtların planlaması ve yönetimi olarak tanımlanmaktadır.  Şirketler açısından strateji, kimin, hangi ihtiyacının nasıl karşılanacağı konusunda tutarlı seçimler yaparak odaklanmaktır. 

Bir kurumu ileriye taşıyan ve onu rakiplerinden farklı kılan onun vizyonu ve bu vizyon doğrultusunda oluşturduğu ve uyguladığı stratejidir.  Özetle, strateji farklılığın temelidir.  Vizyonunu ve stratejisini net olarak ortaya koyan ve uygulayan şirketler birçok fayda sağlarlar:

>>Vizyonun netleşmesi, kişilerin doğru yönde ve ortak olarak hareket edebilmelerinde birleştirici ve yol gösterici rol oynar, ortak paydada buluşma yolu ile katma değer yaramayan aktivitelere kaynak ayırmayı azaltır;

>>Vizyon geleceğe yönelik hedef ve beklentileri ortaya koyarak, kısa-dönemli kişisel beklenti ve çıkarların uzun dönemde elde edilecek değerlere engel olmasını önler;

>>Vizyon koordinasyon, motivasyon ve doğru yönlendirme sağlayarak kaynakları etkin ve verimli kullanımını sağlar.

Kaynak: www.arge.com / Dr. Yılmaz Argüden